De verwerking van een ernstig verkeersongeval gaat vrijwel altijd gepaard met psychische en soms zelfs lichamelijke klachten, blijkt uit onderzoek. 10 tot 20% slaagt er niet in de ervaring op eigen kracht te verwerken. Hulp wordt in de meeste gevallen ook nog eens te laat geboden. Leasemaatschappijen, wagenparkbeheerders en werkgevers kunnen volgens letschadebureau Compensa hierin verandering brengen.

Het betreft maar al te vaak ingrijpende en schrijnende gevallen die Raoul van Noort, directeur van verkeersbegeleidingsinstituut RaNed, voorbij ziet komen. Ernstige ongelukken waarvan de beelden de betrokkenen altijd zullen bijblijven.

Bij die traumatische gebeurtenis van zo'n ongeval blijft het veelal niet. Het vervolgtraject kan al net zo rampzalig uitpakken. Vooral als er niet adequaat wordt gehandeld. En dat laatste gebeurt veel te vaak, zegt Hans van Ee, directeur van het onafhankelijke letselschadebureau Compensa.

Ziek thuis

Leaserijders die betrokken zijn geraakt bij een verkeersongeval komen doorgaans bij Compensa binnen via de leasemaatschappij of de werkgever. Het letselschadebureau is er dan voor de afwikkeling van de materiële en immateriële schade (waaronder smartengeld). Van Ee: "Maar wat als een leaserijder aangeeft geen auto meer te durven rijden? Bedenk dat velen een traumatische ervaring niet op eigen kracht kunnen verwerken. In overleg met de tegenpartij kunnen we deze werknemers nu onder de vleugels brengen van RaNed waarmee we een samenwerking hebben. RaNed is één van de weinigen organisaties in Nederland die hier volop psychologisch voor zijn getraind."

Maar voordat Compensa of RaNed een werknemer binnenkrijgen, zit deze vaak al langer ziek thuis. Geen van de partijen is daarbij gebaat: niet de werkgever, niet de werknemer niet de verzekeraar(s) en doorgaans ook niet de leasemaatschappij die een auto wellicht al heeft moeten terughalen.

Revalidatie

Nog vorige maand heeft Van Noort een vrouw onder zijn hoede genomen die in het voorjaar van 2011 betrokken was bij een ernstig ongeluk. Het herstelproces en de revalidatie verliepen moeizaam. De leaseauto is inmiddels weer terug naar haar werkgever. Want ze durfde ook niet meer de weg op.

Van Noort: "Uiteindelijk wilde ze weer haar leven terug en autorijden hoort daarbij. In haar eigen oude (privé) Opeltje kreeg ze echter niet voldoende vertrouwen om volledig aan het verkeer deel te nemen. In overleg met de verzekeraar hebben we een occasion gekocht voorzien van alle hedendaagse luxe. Daarmee zijn we aan de slag gegaan, en inmiddels werkt ze alweer parttime."

Pragmatische traumabegeleiding

Hoe RaNed te werk gaat? Van Noort omschrijft zijn aanpak als pragmatische traumabegeleiding. Soms moeten nieuwe ‘automatismen' worden aangeleerd. "Betrokkene dient te worden herbevestigd in eigen vaardigheden, vakmanschap en zelfvertrouwen. Daarom is het bewerkstelligen van een bepaalde gedragsverandering soms nodig. Risicoperceptie en het verbeteren van de risicoperceptie en veelal te lage risico acceptatie zijn kenmerkend voor de hulpverlening aan deze categorie van getraumatiseerde weggebruikers. Het combineren van verkeerstechnische inzichten en gedragingen met psychologische elementen, zijn onder andere de instrumenten waar wij ons van bedienen."

Het vroegtijdig aaneenrijgen van alle hulp die nodig is na een ongeval is in veel gevallen de uitdaging. In ieders belang is het om dat in een vroegtijdig stadium voor elkaar te krijgen. Ook voor een werkgever. Want een werknemer die voor lange tijd uitvalt, kost enorm veel geld.

Regie nemen

Een werkgever zou dan misschien ook meer de regie moeten nemen, zegt Van Ee. Of het in ieder geval van te voren goed hebben geregeld. "Achterover leunen en de verzekeraar of de belangenbehartiger hun werk laten doen, volstaat doorgaans niet. Ik krijg het liefst meteen na het ongeval een seintje binnen van een werkgever, bedrijfsarts of arbodienst zodat we alle aspecten van een zaak zo vroeg mogelijk kunnen inventariseren. Je moet voorkomen dat je in een neerwaartse spiraal terecht komt, zowel wat betreft psychosociale aspecten als ook in juridische zin. De kosten rijzen dan in alle gevallen de pan uit."

Het is door dit besef dat werkgevers steeds vaker de diensten van RaNed opzoeken. En het is vanuit een zelfde soort van bewustwording dat leasemaatschappij ertoe beweegt een dergelijke dienstverlening via Compensa kosteloos aan haar klanten aan te bieden.