Nieuw onderzoek wijst uit dat hoge brandstofprijzen nauwelijks leiden tot minder rijden. Ook het wagenpark is door de hoge prijzen aan de pomp niet zuiniger geworden. Al daalt de laatste tijd het verbruik per kilometer wel, afgemeten aan de CO2-uitstoot van nieuwe personenauto's.

Het een en ander blijkt uit een nieuwe studie van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid.

De studie is gebaseerd op cijfers over de periode 1980-2009. Aangezien er vanaf 2009 veel gebeurt met betrekking tot de brandstofefficiency van auto's, is aanvullend onderzoek eigenlijk gewenst, zegt het Kennisinstituut.

Inelastisch product

Toch moet het onderzoek een goed beeld opleveren van het zogenaamde prijs- en kostenelasticiteit van mobiliteit. Uit deze studie blijkt dat automobiliteit in economische begrippen een ‘inelastisch' product is. Dat wil zeggen dat een verandering van de benzineprijs een verhoudingsgewijs gering effect heeft op de hoeveelheid afgelegde kilometers.

Consumenten reageren doorgaans heftiger op prijsveranderingen van luxe producten dan van noodzakelijke producten. De geringe zogenoemde prijselasticiteit maakt duidelijk dat autogebruik voor veel mensen een noodzakelijk product is.

Lange termijn

Welke gevolgen heeft een forse stijging van de prijs van ruwe olie op de lange termijn? Een prijsstijging van 70 naar 100 dollar per barrel ruwe olie heeft in eerste aanleg geleid tot een stijging van de benzineprijs met ongeveer 12½ procent. Op basis van de uitkomsten van deze studie zal de prijsstijging op langere termijn (5 tot 10 jaar) tot een vermindering leiden van de hoeveelheid afgelegde kilometers met 2½ procent.

Op de lange termijn is het effect van een prijsverhoging groter dan op de korte termijn. Op de korte termijn kunnen automobilisten minder kilometers gaan afleggen of hun rijgedrag aanpassen (‘voet van het gaspedaal'). Op de lange termijn kunnen zij ook hun woon-werkverkeer beperken door meer thuis te gaan werken of dichter bij hun werk te gaan wonen of een zuiniger auto aanschaffen.

Zuiniger rijden

In deze studie is niet alleen gekeken naar het effect van hogere benzineprijzen op de hoeveelheid afgelegde kilometers, maar ook naar het effect op de energiezuinigheid van het wagenpark. Voor automobilisten zijn de brandstofkosten per gereden kilometer afhankelijk van de brandstofprijs en het brandstofverbruik per kilometer. Een stijging van de brandstofprijs hoeft niet per definitie te leiden tot hogere brandstofkosten per kilometer. Automobilisten kunnen een deel van de prijsstijging ontlopen door zuiniger te gaan rijden.

De analyse wijst er niet op dat hogere benzineprijzen aan de pomp tot een zuiniger wagenpark leiden. Blijkbaar heeft de trend van zwaardere auto's en meer comfort (elektrische voorzieningen, airco) de verbetering van de brandstofefficiency tenietgedaan. Het resultaat is een vrijwel constant brandstofverbruik per kilometer tussen het eind van de jaren tachtig en 2009.