De overheid wil in 2020 200.000 elektrische voertuigen op de Nederlandse wegen hebben. Om die ambitie waar te maken vindt veel technisch onderzoek plaats. Maar wat gaat elektrisch vervoer de consument eigenlijk kosten? TNO buigt zich over dit lastige vraagstuk in het project 'Business Aspecten Smart Grid'. "De systeemkeuzes die we nu maken, bepalen de kosten voor later", aldus projectleider Femke Hulsbergen.

Veel onderzoek naar elektrisch vervoer concentreert zich op de technische aspecten. Onderzoekers houden zich vooral bezig met de ontwikkeling van de techniek achter elektrische voertuigen, de accu's waarop ze rijden en de laadpalen die ze van 'brandstof' voorzien. Maar minstens zo belangrijk is de vraag wat de consument in 2020 gaat betalen voor het rijden in zijn elektrische auto: wat wordt de kostprijs van een kilometer elektrisch vervoer? Die vraag blijft onderbelicht in alle onderzoeken. Daarom is TNO het project 'Business Aspecten Smart Grid' gestart. "Voor het kostenplaatje van elektrisch vervoer zijn twee factoren van groot belang", legt Femke Hulsbergen uit. "Ten eerste de infrastructuur van laadpunten: wat moeten we in Nederland aanleggen om zowel thuis als overal langs de weg elektriciteit te kunnen 'tanken'? Het tweede aspect is de ICT-infrastructuur die nodig is om consumenten te laten betalen voor het opladen en om het gebruik van het elektriciteitsnetwerk slim te sturen."

Scenario's en rollen
Die sturing moet voorkomen dat het elektriciteitsnetwerk overbelast raakt, bijvoorbeeld als teveel mensen tegelijk hun elektrische auto 'inpluggen'. Ook moeten consumenten die hun auto niet direct nodig hebben, die auto kunnen opladen op een gunstig moment, bijvoorbeeld als de stroomprijs laag is. "Voor de inrichting van de infrastructuur van laadpunten en ICT zijn verschillende scenario's denkbaar", vertelt Richard Westerga, TNO expert elektrische mobiliteit en ICT. "Die variëren van extra stroomkabels in de grond tot een netwerk van intelligente sensoren en meters. Lastig bij het bepalen van de kosten van elektrisch vervoer is dat we niet weten volgens welk(e) scenario('s) de stroomvoorziening aan de consumenten gaat lopen, welke partijen welke rollen gaan spelen en welke ondersteunende ICT-voorzieningen nodig zijn." Daarvoor is een marktmodel nodig. Onlangs gaf consultancy-bureau Accenture een aanzet in opdracht van EnergieNed en Netbeheer Nederland. "Dat is een mooi startpunt, maar er ontbreken enkele belangrijke uitgangspunten in het model, zoals keuzevrijheid voor de consument", aldus Westerga.

Landingsplek creëren
Pas als het marktmodel compleet is, kan TNO zich buigen over de inrichting van de onderliggende technische architectuur en ICT-infrastructuur. Komen tot een allesomvattend marktmodel is dus prioriteit. Daarvoor zoekt TNO samenwerking binnen het gremium van markt- en overheidspartijen die zich met elektrisch vervoer bezighouden. "Er lopen allerlei initiatieven in Nederland", verklaart Westerga. "Als TNO willen wij voor overzicht zorgen en partijen samenbrengen. We willen een basis creëren, vanwaaruit iedereen duurzame oplossingen kan ontwerpen. Wij hebben daarvoor de expertise, denk bijvoorbeeld aan innovatieve ICT-oplossingen voor betalingsverkeer en intelligente sensoren waaraan we in andere projecten werken." Ook staan wij als onafhankelijk instituut boven de partijen, vult Hulsbergen aan: "Wij verdedigen het maatschappelijk belang van een duurzame introductie van elektrisch vervoer. Dat is belangrijk: we moeten nu systeemkeuzes maken waarvan we in de toekomst geen spijt krijgen. Anders kan dat later veel geld en draagvlak kosten.

Willen we in 2020 200.000 elektrische voertuigen op de Nederlandse wegen hebben, dan moeten we nu knopen doorhakken!"